Bộ GD-ĐT đề xuất quy đổi một bài báo khoa học xuất sắc bằng 20 bài bình thường

Ngày 28.10, Bộ GD-ĐT công bố dự thảo thông tư quy định về nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh trong cơ sở giáo dục đại học để lấy ý kiến góp ý rộng rãi. Dự thảo thiết lập các tiêu chí kèm theo các khung đổi điểm, làm căn cứ cho các trường đại học công nhận các nhóm nghiên cứu của mình thuộc diện nhóm mạnh hay nhóm tiềm năng.

Khung quy đổi điểm được đề xuất nhằm lượng hóa nhiều loại kết quả nghiên cứu về cùng một thang đo để xét công nhận nhóm và giải quyết các bài toán khoa học lớn thay vì nghiên cứu nhỏ lẻ. Qua khung quy đổi điểm, Bộ GD-ĐT đề cao chất lượng công trình và khả năng thương mại hóa của sản phẩm nghiên cứu.

Cụ thể, một bài báo thuộc nhóm 0,1% xuất sắc nhất thế giới của ngành dự kiến được tính 20 điểm. Mức điểm này ngang với điểm của 4 bài báo quốc tế Q1 thông thường (5 điểm/bài), hoặc điểm của 20 bài Q4 (1 điểm/bài). Nhờ vậy, nhóm nghiên cứu có thể dùng số lượng ít bài báo nhưng công bố ở các tạp chí quốc tế được xếp thứ hạng cao để thay thế nhiều bài báo thông thường, miễn là đảm bảo tổng điểm cần đạt.

Với sản phẩm chuyển giao công nghệ, mức điểm tính từ 10 đến 25 điểm theo doanh thu thực nhận; còn công nghệ chiến lược hoàn thiện ở mức cao nhất đạt tới 40 điểm.

Tuy nhiên, dự thảo lưu ý điểm quy đổi chỉ là công cụ kỹ thuật để xét tiêu chuẩn, không thay thế việc thẩm định giá trị khoa học và tác động thực tế.

Điều kiện thay thế cũng được giới hạn chặt: sách chuyên khảo, giáo trình chỉ thay thế tối đa 50% số bài báo; còn trưởng nhóm chỉ được dùng bằng sáng chế, sản phẩm thương mại hóa thay cho tiêu chí bài báo quốc tế Q1 khi đã có văn bằng bảo hộ hoặc chứng từ doanh thu thực nhận, không miễn trừ yêu cầu công bố khoa học một cách tùy tiện.

Theo dự thảo, hiệu trưởng trường đại học quyết định công nhận nhóm nghiên cứu với chu kỳ 5 năm. Để bảo đảm khách quan, hội đồng đánh giá phải có tối thiểu 1/3 thành viên ngoài trường và không gồm thành viên của nhóm được xét.

Việc một nhóm nghiên cứu được công nhận mạnh hay tiềm năng sẽ là căn cứ để được tập trung đầu tư và hưởng cơ chế ưu đãi đặc thù. Theo Nghị định 125/2026/NĐ-CP, việc phân bổ kinh phí đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học sẽ không còn dàn trải mà tập trung cho những tập thể có năng lực thật.

Theo báo Thanh niên