Bộ trưởng GD-ĐT giải trình về ‘một kỳ thi’ mang ‘hai mục đích’

Đó là một trong những nội dung Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn báo cáo tại phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội tổ chức, sáng nay 20.9, tại Nhà Quốc hội.

Cần tách công nhận tốt nghiệp và thi tuyển sinh

Theo báo cáo của Thường trực Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội tại phiên giải trình, dù đồng tình với việc duy trì ổn định mô hình kỳ thi phù hợp trong giai đoạn hiện nay, nhưng cho rằng đây là kỳ thi có quy mô rất lớn và độ phức tạp cao lại cùng lúc phải phục vụ nhiều mục tiêu, nên đặt ra yêu cầu hết sức khắt khe về chất lượng đề thi, cơ sở vật chất, bảo mật, an toàn thông tin, năng lực tổ chức và sự thống nhất trong thực thi quy chế.

"Việc dùng chung một kết quả cho 2 mục đích vốn có yêu cầu trái chiều (vừa phải đủ dễ để phần lớn thí sinh đủ điều kiện tốt nghiệp, vừa phải đủ sức phân hóa để các cơ sở đào tạo tuyển chọn) không chỉ gây khó cho việc thiết kế đề, mà còn tiềm ẩn kẽ hở bị lợi dụng, làm phát sinh động cơ sai phạm, ảnh hưởng trực tiếp đến tính khách quan, công bằng của kết quả thi nếu việc tổ chức giám sát không chặt chẽ, kỹ luỡng", báo cáo nêu.

Do vậy, Thường trực Ủy ban Văn hóa - Xã hội đề nghị Bộ GD-ĐT cần tiếp tục đánh giá thấu đáo mô hình, cách thức tổ chức kỳ thi, bảo đảm vừa đạt được các mục tiêu đề ra, vừa giữ vững tính nghiêm túc, khách quan, công bằng, minh bạch; đồng thời, đánh giá đúng thực chất.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu các phương án điều chỉnh phù hợp, như: tách bạch hơn giữa kỳ thi công nhận tốt nghiệp và kỳ thi tuyển sinh, hoặc thiết kế cơ chế sử dụng kết quả thi bảo đảm hài hòa cả hai mục tiêu mà không làm suy giảm chất lượng của từng mục tiêu.

Đồng thời, tăng cường tính độc lập, khách quan của công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát tại các khâu có nguy cơ sai phạm cao, nhất là khâu coi thi và chấm thi, nhằm giữ vững kỷ cương, độ tin cậy và niềm tin của xã hội đối với kỳ thi.

>> XEM THÊM PHƯƠNG ÁN XÉT TUYỂN ĐẠI HỌC 2027 TẠI ĐÂY

"Không phải là kỳ thi tuyển sinh ĐH bắt buộc"

Giải trình, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhận định, với quy mô khoảng 1 - 1,2 triệu thí sinh, khoảng 2.500 điểm thi và gần 200.000 người tham gia tổ chức, kỳ thi vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ và năng lực tổ chức giữa các địa phương chưa đồng đều.

Các thiết bị công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và phương tiện truyền tin ngày càng tinh vi đặt ra yêu cầu cao hơn về bảo mật, phòng, chống gian lận. Một số sai sót, vi phạm trong khâu coi thi vẫn xảy ra, chủ yếu liên quan đến yếu tố con người và việc thực hiện quy trình tại một số điểm thi.

Dù vậy, ông Minh Sơn khẳng định, thời gian tới, Bộ GD-ĐT tiếp tục giữ ổn định phương án thi, đồng thời hoàn thiện quy chế thi, chuẩn hóa ngân hàng câu hỏi, tăng cường các giải pháp công nghệ, bảo mật, thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm; tiếp tục công khai, phân tích dữ liệu Kỳ thi để phục vụ quản lý và nâng cao chất lượng dạy học.

Mô hình kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông hiện nay thực hiện đồng thời các mục tiêu: đánh giá kết quả học tập làm căn cứ xét công nhận tốt nghiệp; cung cấp thông tin phục vụ đánh giá chất lượng giáo dục; cung cấp nguồn dữ liệu có độ tin cậy để các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp chủ động sử dụng trong tuyển sinh.

Bộ đã trình Thủ tướng Chính phủ Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính, theo hướng triển khai có lộ trình, phù hợp với điều kiện hạ tầng giữa các địa phương; đồng thời đẩy nhanh xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát, bảo mật, phân tích dữ liệu và phòng, chống gian lận.

Thời gian tới, Bộ tiếp tục tăng cường tính độc lập của công tác kiểm tra, giám sát; nghiên cứu cơ chế kiểm tra chéo; tăng cường camera, lưu vết điện tử và các giải pháp kiểm soát thiết bị công nghệ trái phép; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bảo đảm kỷ cương, an toàn và độ tin cậy của kỳ thi.

"Kỳ thi không phải là kỳ thi tuyển sinh đại học bắt buộc; các cơ sở đào tạo được quyền quyết định việc sử dụng kết quả kỳ thi hoặc các phương thức tuyển sinh khác theo quy định", Bộ trưởng Bộ GD-ĐT khẳng định và cho biết thời gian tới, Bộ tiếp tục giữ ổn định mô hình tự chủ tuyển sinh đa phương thức trên hạ tầng dữ liệu chung; hoàn thiện quy định về trách nhiệm giải trình, chuẩn khảo thí đối với kỳ thi độc lập, nguyên tắc quy đổi tương đương và công khai dữ liệu.